İhtiyati Haciz Nedir? Alacağı Dava Öncesi Güvence Altına Almak

İhtiyati haciz, bir para alacağının tahsilini güvence altına almak için, alacaklının talebiyle ve mahkeme kararıyla borçlunun mallarına dava ya da takip kesinleşmeden geçici olarak el konulmasını sağlayan bir koruma tedbiridir. Amacı, yargılama veya takip sürerken borçlunun mal kaçırmasının ve alacağın tahsilinin imkânsız hâle gelmesinin önüne geçmektir. Bu yazıda ihtiyati haczin ne olduğunu, hangi şartlarda istenebileceğini, sürecin nasıl işlediğini ve dikkat edilmesi gereken kritik süreleri genel hatlarıyla açıklıyoruz.

İhtiyati Haciz Nedir?

İhtiyati haciz, İcra ve İflas Kanunu’nda düzenlenen, geçici hukuki koruma niteliğinde bir tedbirdir. Kesin haciz gibi malı doğrudan paraya çevirmez; borçlunun taşınır, taşınmaz malları, banka hesapları ve üçüncü kişilerdeki alacakları üzerine geçici olarak el konulmasını sağlayarak bunların elden çıkarılmasını engeller. Böylece alacaklı, esas hakkındaki dava ya da takip sonuçlanana kadar alacağını güvence altına almış olur.

İhtiyati Haciz Hangi Şartlarda İstenebilir?

• Para alacağı: Talep, para alacağına ilişkin olmalıdır. Alacak rehinle temin edilmemiş olmalıdır.
• Vadesi gelmiş alacak: Kural olarak vadesi gelmiş alacaklar için istenebilir.
• Vadesi gelmemiş alacaklarda istisna: Borçlunun belli bir yerleşim yerinin bulunmaması ya da taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kaçmaya hazırlanması gibi hâllerde, vadesi gelmemiş alacaklar için de ihtiyati haciz istenebilir.

Alacağın varlığı, mahkemeye yaklaşık olarak ispatlanır. Çek, senet, fatura ve sözleşme gibi belgeler bu aşamada önem taşır.

İhtiyati Haciz Süreci Nasıl İşler?

1. Talep ve teminat: Alacaklı, yetkili mahkemeye başvurarak ihtiyati haciz talep eder. Mahkeme, haksız çıkma ihtimaline karşı alacaklıdan bir teminat gösterilmesini ister. Belgeye dayanan bazı hâllerde teminat konusunda farklı değerlendirme yapılabilir.
2. Karar: Mahkeme çoğu zaman dosya üzerinden ve karşı taraf dinlenmeden karar verir. Bu, borçlunun önceden haberdar olup mal kaçırmasını önlemek içindir.
3. İnfaz: İhtiyati haciz kararının, verildiği tarihten itibaren on gün içinde icra dairesinden infazının istenmesi gerekir. Bu süre kaçırılırsa karar kendiliğinden kalkar.
4. Esas takip veya dava: İhtiyati haciz kararı, geçici bir tedbirdir. Kararın ardından kanuni süre içinde esas hakkında icra takibi başlatılması veya dava açılması gerekir; aksi hâlde ihtiyati haciz hükümsüz kalır.

Kritik Süreler

Borçlu İhtiyati Hacze Karşı Ne Yapabilir?

Kendisine haber verilmeden ihtiyati haciz uygulanan borçlu savunmasız değildir. Borçlu; mahkemenin yetkisine, ihtiyati haciz şartlarının bulunmadığına veya teminata ilişkin olarak itiraz edebilir. Ayrıca borçlu, mahkemece kabul edilecek bir teminat göstererek mallarının üzerindeki ihtiyati haczin kaldırılmasını isteyebilir. Haksız yere uygulanan ihtiyati haciz nedeniyle zarar gören borçlu, alacaklının gösterdiği teminattan da yararlanarak tazminat talep edebilir.

İhtiyati haciz, esas takip aşamasında kesin hacze dönüşerek alacağın tahsiline hizmet eder. Sürecin icra hukuku boyutu için İzmir icra avukatı sayfamızdaki bilgiler de yol gösterici olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İhtiyati haciz ile kesin haciz aynı şey mi?

Hayır. İhtiyati haciz geçici bir koruma tedbiridir ve malı paraya çevirmez; yalnızca elden çıkarılmasını engeller. Kesin haciz ise takibin kesinleşmesiyle uygulanır ve malın satılarak alacağın tahsilini sağlar.

İhtiyati haciz için teminat şart mı?

Kural olarak alacaklıdan, haksız çıkma ihtimaline karşı teminat istenir. Bazı belgeye dayalı hâllerde teminat konusunda mahkeme farklı değerlendirme yapabilir. Teminatın miktarını mahkeme takdir eder.

İhtiyati haciz kararından sonra ne yapmam gerekir?

Kararın on gün içinde infazını istemeniz, ardından kanuni süre içinde esas hakkında takip veya dava açmanız gerekir. Bu süreler kaçırılırsa ihtiyati haciz kendiliğinden kalkar.

Borçlu ihtiyati haczi kaldırabilir mi?

Borçlu, mahkemece kabul edilecek bir teminat göstererek malları üzerindeki ihtiyati haczin kaldırılmasını isteyebilir. Ayrıca şartların bulunmadığına ilişkin itiraz yoluna da başvurabilir.

Uzman Desteği İçin İletişime Geçin

Alacağınızı dava öncesinde güvence altına almak için ihtiyati haciz sürecinde Av. Faruk Durak Hukuk Bürosu (İzmir, Bornova) ile iletişime geçebilir veya 0532 179 81 51 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.