Güveni Kötüye Kullanma Suçu ve Cezası (TCK 155)

Güveni kötüye kullanma suçu, bir kimseye belirli bir amaçla teslim edilen malın, teslim amacı dışında ve sahibinin zararına kullanılması veya bu malın kendi malıymış gibi tasarruf edilmesiyle oluşur. Türk Ceza Kanunu’nun 155. maddesinde düzenlenmiştir. Uygulamada emanet bırakılan eşya, iş ilişkisinde teslim edilen para ya da araç gibi durumlarda sıkça gündeme gelir. Bu yazıda suçun unsurlarını, cezasını, nitelikli hâllerini, dolandırıcılıktan farkını ve şikayet süresini açıklıyoruz.

Güveni Kötüye Kullanma Suçu Nedir?

Bu suçta temel nokta, malın baştan hukuka uygun ve rızayla teslim edilmiş olmasıdır. Yani fail, malı hile veya zorla değil, sahibinin güvenine dayanarak ve belirli bir amaçla elde eder. Suç, failin bu malı teslim amacının dışında kullanması ya da iade etmekten kaçınarak kendi malı gibi tasarrufta bulunmasıyla ortaya çıkar. Örneğin bir kişiye saklaması için bırakılan eşyanın satılması bu suçu oluşturabilir.

Suçun Unsurları

Güveni kötüye kullanma suçunun oluşması için şu unsurlar aranır:

• Malın rızayla teslimi: Taşınır veya taşınmaz malın, zilyetliği devredilerek belirli bir amaçla faile teslim edilmiş olması gerekir.
• Teslim amacının dışına çıkma: Failin, malı teslim amacı dışında kullanması veya iade yükümlülüğüne aykırı davranması gerekir.
• Zarar: Malın sahibinin zarara uğraması aranır.
• Kast: Failin, malı kendi yararına veya başkası yararına amaç dışı kullandığını bilerek ve isteyerek hareket etmesi gerekir.

Güveni Kötüye Kullanma Suçunun Cezası

TCK 155’e göre suçun temel şekli şikayete bağlıdır ve altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezasıyla cezalandırılır. Suçun nitelikli hâllerinde ceza artar.

Nitelikli Hâller (Artırımı Gerektiren Durumlar)

Suçun; meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinin ya da hangi nedenden doğmuş olursa olsun başkasının mallarını yönetme yetkisinin gereği olarak teslim edilmiş eşya hakkında işlenmesi hâlinde ceza bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve adli para cezasına yükselir. Bu nitelikli hâl, örneğin bir şirket çalışanına görevi gereği teslim edilen paranın amaç dışı kullanılmasında gündeme gelir ve bu hâl re’sen (şikayet aranmaksızın) soruşturulur.

Dolandırıcılık ile Farkı

Güveni kötüye kullanma ile dolandırıcılık sık karıştırılır. İkisi arasındaki temel fark, malın ele geçiriliş biçimidir:

• Dolandırıcılıkta fail, malı en baştan hile ile, kişiyi aldatarak ele geçirir. Yani kandırma teslimden önce vardır.
• Güveni kötüye kullanmada ise mal, baştan rıza ve güvenle, hile olmaksızın teslim edilir; suç, sonradan malın amaç dışı kullanılmasıyla oluşur.

Dolandırıcılık suçu için Dolandırıcılık Suçu ve Cezası yazımızı inceleyebilirsiniz.

Şikayet ve Zamanaşımı

Suçun temel şekli ve bazı hâlleri şikayete tabidir. Şikayete tabi hâllerde, mağdurun fiili ve faili öğrenmesinden itibaren altı ay içinde şikayette bulunması gerekir. Bu süre kaçırılırsa şikayet hakkı düşer. Nitelikli hâllerde ise suç şikayete bağlı olmaktan çıkar ve savcılık tarafından re’sen soruşturulur. Ayrıca her hâlde dava zamanaşımı süreleri de dikkate alınmalıdır.

Uzlaştırma Kapsamı

Güveni kötüye kullanma suçu, uzlaştırmaya tabi suçlardandır. Soruşturma veya kovuşturma aşamasında taraflar uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşabilir. Uzlaşma sağlanırsa dava düşer. Bu konuda ayrıntı için uzlaştırma yazımıza bakabilirsiniz. Ceza yargılamasının geneli için ceza avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Güveni kötüye kullanma suçunun cezası nedir?

Suçun temel şekli altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezasını gerektirir. Meslek, hizmet veya yönetim yetkisi gereği teslim edilen eşya bakımından işlenen nitelikli hâlde ceza bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve adli para cezasına yükselir.

Güveni kötüye kullanma şikayete tabi mi?

Suçun temel şekli şikayete tabidir ve şikayet süresi, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır. Nitelikli hâllerde ise suç şikayete bağlı olmaktan çıkar ve re’sen soruşturulur.

Güveni kötüye kullanma ile dolandırıcılık arasındaki fark nedir?

Dolandırıcılıkta mal en baştan hile ile ele geçirilir. Güveni kötüye kullanmada ise mal rıza ve güvenle teslim edilir, suç sonradan malın amaç dışı kullanılmasıyla oluşur.

Emanet bırakılan eşyanın geri verilmemesi suç mudur?

Belirli bir amaçla teslim edilen eşyanın iade edilmeyip amaç dışı kullanılması, diğer şartlar da varsa güveni kötüye kullanma suçunu oluşturabilir. Somut durumun delilleriyle değerlendirilmesi gerekir.

Güveni kötüye kullanma suçunda uzlaşma olur mu?

Evet. Bu suç uzlaştırma kapsamındadır. Taraflar uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşabilir ve uzlaşma sağlanırsa dava düşer.

Uzman Desteği İçin İletişime Geçin

Güveni kötüye kullanma ve diğer ceza dosyalarınız için Av. Faruk Durak Hukuk Bürosu (İzmir, Bornova) ile iletişime geçebilir veya 0532 179 81 51 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Ceza dosyaları delil durumuna göre değişir; durumunuza özel değerlendirme için bir avukata başvurmanız önerilir.