Adli Sicil (Sabıka) Kaydı Nasıl Silinir? (5352 Sayılı Kanun)

Adli sicil (sabıka) kaydı, bir kişi hakkındaki kesinleşmiş ceza mahkûmiyetlerinin tutulduğu resmî kayıttır. İş başvurusundan ihaleye, birçok işlemde adli sicil kaydı istenebildiğinden, bu kaydın ne zaman ve nasıl silineceği önemlidir. Bu rehberde adli sicil ile arşiv kaydı ayrımını, kanuni dayanağı, kaydın arşive alınmasını, arşiv kaydının silinme sürelerini, memnu hakların iadesini, başvuru yolunu ve konuya ilişkin Yargıtay kararlarını ayrıntılı biçimde ele alıyoruz.

Adli Sicil ve Arşiv Kaydı Nedir?

Adli sicil kaydı, kesinleşmiş mahkûmiyet hükümlerinin güncel olarak tutulduğu kayıttır. Cezanın infazı tamamlandığında bu kayıt silinmez; “arşiv kaydı”na aktarılır. Arşiv kaydı ise belirli sürelerin dolmasıyla tamamen silinir. Yani süreç iki aşamalıdır: önce adli sicil kaydının arşive alınması, sonra arşiv kaydının silinmesi.

Kanuni Dayanak

Adli sicil kayıtları 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nda düzenlenir. Kaydın arşive alınması 9. maddede, arşiv kaydının silinmesi 12. maddede yer alır.

Adli Sicil Kaydının Arşive Alınması (m.9)

5352 sayılı Kanun m.9

Adli sicildeki bilgiler; cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması, ceza mahkûmiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikâyetten vazgeçme veya etkin pişmanlık, ceza zamanaşımının dolması, genel af hâllerinde Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce arşiv kaydına alınır.

Buna göre ceza tamamen infaz edildiğinde kayıt doğrudan yok edilmez; önce arşive aktarılır ve orada kanunda öngörülen süreler boyunca tutulur.

Arşiv Kaydının Silinmesi (m.12)

Arşiv kaydı, aşağıdaki sürelerin dolmasıyla Genel Müdürlükçe silinir:

Fiilin sonradan suç olmaktan çıkarılması gibi hâllerde ise kayıt tümüyle silinir.

Silme İşlemi Nasıl Yapılır?

Süre dolduğunda arşiv kaydının silinmesi kural olarak Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce re’sen (kendiliğinden) yapılır. Süresi geldiği hâlde silinmemişse, ilgili kişi Genel Müdürlüğe veya Cumhuriyet başsavcılığına dilekçeyle başvurarak kaydın silinmesini isteyebilir. Başvuru ve kayıt sorgusu, e-Devlet üzerinden de yürütülebilir.

Memnu Hakların İadesi (Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesi)

Bazı mahkûmiyetler, mahkûmiyete bağlı hak yoksunlukları doğurur. Bu yoksunlukların kaldırılması için yasaklanmış hakların geri verilmesi (memnu hakların iadesi) kararı alınabilir. Başlıca şartlar:

• Cezanın infazının tamamlanmasından itibaren üç yıl geçmiş olması; cezanın başka bir surette (genel af veya etkin pişmanlık dışında) infaz edilmesi hâlinde kesinleşmeden itibaren beş yıl geçmesi.
• Kişinin bu süre içinde yeni bir suç işlememiş ve iyi hâlli olduğuna mahkemece kanaat getirilmesi.
• Türk Ceza Kanunu’nun 53/5-6 hükümlerinin saklı tutulması.

Başvuru, hükmü veren mahkemeye ya da hükümlünün yerleşim yerindeki aynı derecedeki mahkemeye dilekçeyle yapılır; mahkeme kural olarak dosya üzerinden karar verir ve sonuç arşiv kaydına işlenir. Mahkûmiyete ilişkin HAGB ve uzlaştırma gibi kurumlar için HAGB ve Uzlaştırma yazılarımıza bakabilirsiniz.

Adli Sicil Kaydını Kimler Görebilir?

Güncel adli sicil kaydı, kişinin kendisine ve kanunun yetki verdiği kurumlara verilir. Arşiv bilgileri ise yalnızca kanunda sayılan hâllerde ve belirli makamlarca talep edilebilir. Bu nedenle arşive alınan bir kayıt, günlük hayatta çıkan “adli sicil kaydı yoktur” belgesine kural olarak yansımaz; ancak bazı görev ve ihale başvurularında arşiv kaydı da sorgulanabilir.

Özel Durumlar

• İdari para cezaları: Kural olarak adli sicile işlenmez; adli sicil yalnızca ceza mahkemelerince verilen mahkûmiyetleri kapsar.
• HAGB kararları: Adli sicile değil, yalnızca bu kararlara özgü ayrı bir sisteme kaydedilir.
• Yabancı mahkeme kararları: Belirli koşullarla Türk adli siciline işlenebilir.

Yargıtay Kararları

Anayasa m.76 Kapsamındaki Suçta Koşullar Oluşmadan Silme Yapılamaz

Anayasa’nın 76. maddesi kapsamındaki bir suçtan (örneğin sahtecilik) doğan arşiv kaydı, 5352 sayılı Kanun’un 12. maddesindeki koşullar oluşmadan silinemez (Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2006/7477, K. 2007/420, T. 01.02.2007).

Düşme Kararının Sicile İşlenmesi

Düşme kararı kesinleştiğinde, bir örneğinin Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüne gönderilerek özel sicile kaydedilmesi gerekir (Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E. 2021/14445, K. 2021/17747, T. 26.10.2021).

Karar özetleri bilgilendirme amaçlıdır. Güncel içtihat ve kararların tam metni için resmî kaynakların esas alınması gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sabıka kaydı ne zaman silinir?

Ceza infaz edilince kayıt önce arşive alınır. Arşiv kaydı ise mahkûmiyetin niteliğine göre kural olarak 5 yıl, hak yoksunluğu doğuran mahkûmiyetlerde ise 15 ya da 30 yıl sonra silinir.

Arşiv kaydı ile adli sicil kaydı aynı mı?

Hayır. Adli sicil kaydı güncel mahkûmiyetleri; arşiv kaydı ise infazı tamamlanıp sicilden çıkarılan ve belirli süre saklanan kayıtları ifade eder.

Kayıt kendiliğinden mi silinir?

Süre dolunca silme kural olarak Genel Müdürlükçe re’sen yapılır. Silinmemişse dilekçeyle başvurularak silinmesi istenebilir.

Memnu hakların iadesi için ne gerekir?

Cezanın infazından itibaren üç yıl (bazı hâllerde kesinleşmeden beş yıl) geçmesi, kişinin yeni suç işlememiş ve iyi hâlli olması gerekir. Karar mahkemece verilir.

Adli sicil kaydımı nereden sorgularım?

e-Devlet üzerinden ya da adliyelerdeki adli sicil birimlerinden sorgulanabilir. Arşiv bilgileri yalnızca kanunda sayılan hâllerde talep edilebilir.

İdari para cezası sabıkaya işler mi?

Kural olarak hayır. Adli sicil yalnızca ceza mahkemelerinin verdiği mahkûmiyetleri kapsar.

HAGB kararı sabıka kaydında görünür mü?

HAGB kararları adli sicile değil, bu kararlara özgü ayrı bir sisteme kaydedilir ve kural olarak genel adli sicil belgesinde görünmez.

İlgili konular: Adli Para Cezası (TCK 52).

Hukuki Destek İçin İletişime Geçin

Arşiv kaydının silinmesi veya memnu hakların iadesi sürecinde doğru başvurunun yapılması önemlidir. Av. Faruk Durak Hukuk Bürosu (İzmir, Bornova) ile iletişime geçebilir veya 0532 179 81 51 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosya kendi somut koşulları içinde değerlendirilmelidir; süreç için bir avukattan destek alınması önerilir.