Yıllık İzin Hakkı ve İzin Ücreti (İş Kanunu 53-57): Süreler, Hesaplama ve İspat

Yıllık ücretli izin, en az bir yıl çalışmış işçinin dinlenme amacıyla kullandığı, anayasal temeli bulunan bir haktır. İş Kanunu’nun 53 ve devamı maddelerinde düzenlenir ve vazgeçilemez niteliktedir. Bu rehberde yıllık izin hakkını, izin sürelerini, kıdem ve yaş koşullarını, yol iznini, iznin bölünmesini, izin ücretini, fesihte kullanılmayan iznin ücrete dönüşmesini, kullandırmanın ispatını ve konuya ilişkin Yargıtay kararlarını ayrıntılı biçimde ele alıyoruz.

Yıllık İzin Hakkı Nedir?

Yıllık ücretli izin, işçinin bir yıllık çalışması karşılığında ücreti ödenerek dinlenmesini sağlayan bir haktır. Bu haktan vazgeçilemez; sözleşmeyle ortadan kaldırılamaz veya azaltılamaz. İzin, işçinin talebi ve işverenin onayıyla, işin gereklerine göre kullandırılır.

Yıllık İzin Süreleri (İş K. m.53)

İş Kanunu m.53

İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. Yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dâhil) olanlar için ondört günden, beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlar için yirmi günden, onbeş yıl (dâhil) ve daha fazla olanlar için yirmialtı günden az olamaz.

Bu süreler asgari olup sözleşme veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir. İzin günleri hesaplanırken ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz.

Bir Yıl Kıdem Şartı

Yıllık izne hak kazanmak için işyerinde, deneme süresi de dâhil, en az bir yıl çalışmış olmak gerekir. Bir yıldan az çalışanlar yıllık izne hak kazanmaz; ancak çalışılan süreye karşılık gelen hak, fesih hâlinde farklı biçimde değerlendirilebilir.

Yol İzni ve İznin Bölünmesi

• Yol izni: İşçi, yıllık iznini başka bir yerde geçirecekse ve bunu belgelerse, yol için gidiş-dönüş toplam dört güne kadar ücretsiz izin verilebilir.
• İznin bölünmesi: Yıllık izin, tarafların anlaşmasıyla bölünebilir; ancak bir bölümü on günden az olamaz.

İzin Ücreti ve Peşin Ödeme

İşveren, yıllık izni kullanan işçiye izin dönemine ilişkin ücretini izne başlamadan önce peşin ödemek veya avans olarak vermekle yükümlüdür (İş K. m.57). İzin ücreti, işçinin çıplak (temel) ücreti üzerinden hesaplanır; fazla mesai ve benzeri ek ödemeler bu hesaba katılmaz.

Fesihte Kullanılmayan İznin Ücrete Dönüşmesi

İş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin süreleri, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden izin ücreti olarak ödenir (İş K. m.59). Bu alacak yalnızca iş ilişkisi devam ederken izin olarak kullanılabilir; çalışırken ücrete çevrilerek istenemez.

İzin Kullandırmanın İspatı

İşçinin yıllık iznini kullandığının ispatı işverene aittir. İşveren bunu, işçinin imzasını taşıyan izin defteri veya eşdeğer yazılı belgeyle ortaya koymalıdır. İmzalı ve yazılı belge bulunmadığında, iznin kullandırıldığı kabul edilmeyebilir. Diğer işçilik alacakları için Fazla Mesai ve Kıdem Tazminatı, İhbar Tazminatı ve İşe İade Davası yazılarımıza bakabilirsiniz.

Hakkaniyet İndirimi, Faiz ve Zamanaşımı

İzin ücretinde, fazla mesaideki gibi takdiri (hakkaniyet) indirimi uygulanamaz. İzin ücreti, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte muaccel olur ve yasal faize tabidir. Yıllık izin ücreti alacağında zamanaşımı beş yıldır ve süre fesih tarihinden itibaren işler.

Sık Yapılan Hatalar

• İzin kullandırıldığını yazılı ve imzalı belgeyle ispatlayamamak.
• İzin ücretini çıplak ücret yerine giydirilmiş ücretle hesaplamaya çalışmak.
• İzni on günden kısa bölümlere ayırmak.
• İzin ücretini çalışırken ücrete çevirip talep etmek.
• İzin ücretinde haksız biçimde indirim beklemek.

Yargıtay Kararları

Kullanılmayan İzin Ücrete Dönüşür, İspat İşverendedir

Fesih nedeniyle kullandırılmayan yıllık izin, izin ücreti alacağına dönüşür; iznin kullandırıldığını işveren, imzalı izin defteri ya da eşdeğer yazılı belgeyle ispatlamalıdır (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2017/7992, K. 2020/18833, T. 16.12.2020).

İzin Ücreti Fesihte Ödenir, İspat Yükü İşverende

Yıllık izin ücreti, sözleşmenin sona ermesiyle ödenir ve iznin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir; uzun süre izin kullandırılmadığı iddiasında hâkim, işçiyi de dinleyerek durumu açıklığa kavuşturmalıdır (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2020/4674, K. 2021/2252, T. 26.01.2021).

İzin Ücretinde Takdiri İndirim Yapılamaz

İş sözleşmesinin sona ermesinde ödenecek yıllık izin ücretinden hâkim kendiliğinden (takdiri) indirim yapamaz; ücret fesih tarihinde ödenir ve yasal faize tabidir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2010/3949, K. 2012/16695, T. 14.05.2012).

Karar özetleri bilgilendirme amaçlıdır. Güncel içtihat ve kararların tam metni için resmî kaynakların esas alınması gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yıllık izne ne zaman hak kazanılır?

İşyerinde, deneme süresi de dâhil en az bir yıl çalışıldığında hak kazanılır.

Yıllık izin kaç gündür?

Kıdeme göre en az 14, 20 veya 26 gündür. 18 yaş ve altı ile 50 yaş ve üstü işçilere en az 20 gün verilir.

İzin ücreti hangi ücret üzerinden hesaplanır?

İzin ücreti çıplak (temel) ücret üzerinden hesaplanır; fazla mesai ve benzeri ek ödemeler katılmaz.

Kullanmadığım izinler ne olur?

İş sözleşmesi sona erdiğinde, kullanılmayan yıllık izinler fesih tarihindeki ücret üzerinden izin ücreti olarak ödenir. İş sürerken ücrete çevrilerek istenemez.

İzin kullandığımı kim ispatlar?

İznin kullandırıldığını işveren ispatlar; bunu imzalı izin defteri veya eşdeğer yazılı belgeyle yapması gerekir.

İzin bölünebilir mi?

Evet, tarafların anlaşmasıyla bölünebilir; ancak bir bölümü on günden az olamaz.

İzin ücreti alacağında zamanaşımı ne kadardır?

Beş yıldır ve süre iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işler.

Hukuki Destek İçin İletişime Geçin

Yıllık izin ücreti alacağında kullandırmanın ispatı ve hesaplama ayrıntıları sonucu doğrudan etkiler. Av. Faruk Durak Hukuk Bürosu (İzmir, Bornova) ile iletişime geçebilir veya 0532 179 81 51 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosya kendi somut koşulları içinde değerlendirilmelidir; süreç için bir avukattan destek alınması önerilir.