Haklı Nedenle Fesih (İş Kanunu 24-25): İşçi ve İşveren Açısından

Haklı nedenle fesih, iş sözleşmesini bildirim süresi beklenmeksizin derhal sona erdiren fesih türüdür. İşçi için İş Kanunu’nun 24, işveren için 25. maddesinde düzenlenir. Bu rehberde işçinin ve işverenin haklı fesih sebeplerini, 6 işgünlük hak düşürücü süreyi, feshin kıdem ve ihbar tazminatına etkisini, ispat ve usulü, fesih bildiriminde dikkat edilecekleri ve konuya ilişkin Yargıtay kararlarını ayrıntılı biçimde ele alıyoruz.

Haklı Nedenle Fesih Nedir?

Haklı nedenle (derhal) fesih, taraflardan biri için iş ilişkisini sürdürmeyi çekilmez hâle getiren bir durumun ortaya çıkması hâlinde, bildirim süresi beklenmeksizin sözleşmenin sona erdirilmesidir. Süreli (bildirimli) fesihten farkı, ihbar süresine uyulmadan derhal sonuç doğurmasıdır.

İşçinin Haklı Fesih Sebepleri (İş K. m.24)

• Sağlık sebepleri (I): İşin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığının bozulması veya işyerinde iş arkadaşı ya da işverenin bulaşıcı/işle bağdaşmayan bir hastalığa tutulması.
• Ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hâller (II): İşverenin işçiyi yanıltması, şeref ve namusa dokunan söz veya davranışlar, cinsel taciz, hakaret veya tehdit, ücretin ödenmemesi, çalışma koşullarının uygulanmaması gibi hâller.
• Zorlayıcı sebepler (III): İşçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süreyle işin durmasını gerektiren zorlayıcı sebepler.

Ücretin ödenmemesi, uygulamada işçinin en sık başvurduğu haklı fesih sebeplerindendir. Mobbing hâlinde haklı fesih için Mobbing, fazla mesai alacakları için Fazla Mesai yazılarımıza bakabilirsiniz.

İşverenin Haklı Fesih Sebepleri (İş K. m.25)

• Sağlık sebepleri (I): İşçinin kendi kusuruyla hastalanması veya tedavi edilemeyecek bir hastalığa yakalanması gibi hâller (belirli süre devam koşuluyla).
• Ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hâller (II): İşvereni yanıltma, şeref ve namusa dokunan davranışlar, cinsel taciz, doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlar, işyerinde suç işleme, izinsiz veya haklı sebep göstermeden ardı ardına devamsızlık, görevi savsama gibi hâller.
• Zorlayıcı sebepler (III): İşçiyi bir haftadan fazla süreyle çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı sebepler.
• Gözaltı veya tutukluluk (IV): İşçinin gözaltına alınması veya tutuklanmasının, bildirim süresini aşması.

Feshin Kıdem ve İhbar Tazminatına Etkisi

Kıdem ve ihbar tazminatının ayrıntıları için Kıdem Tazminatı ve İhbar Tazminatı yazılarımıza bakabilirsiniz.

6 İşgünlük Hak Düşürücü Süre

İş Kanunu m.26

24 ve 25 inci maddelerde gösterilen ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hâllere dayanarak işçi veya işveren için tanınmış olan sözleşmeyi fesih yetkisi, iki taraftan birinin bu çeşit davranışlarda bulunduğunu diğer tarafın öğrendiği günden başlayarak altı iş günü geçtikten ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra kullanılamaz.

Ahlak ve iyiniyete aykırılığa dayalı haklı fesih, olayın öğrenilmesinden itibaren altı iş günü ve her hâlde fiilden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır. Bu süreler ayrı birer hak düşürücü süredir; altı iş günü, durumu öğrenen tarafın (tüzel kişilerde yetkili organın) öğrendiği günden işler. Süre geçtikten sonra yapılan fesih haksız feshe dönüşür.

Süreklilik Gösteren Sebepler ve Geçerli Neden Ayrımı

Fesih sebebi süreklilik gösteriyorsa (örneğin ücretin ödenmemesi), ödeme yapılana kadar fesih hakkı devam eder ve altı günlük süre işlemez. Ayrıca bu altı günlük ve bir yıllık süreler, ahlak ve iyiniyete aykırılık hâllerine özgüdür; geçerli nedene dayalı fesihlerde bu süreler yerine makul bir süre içinde fesih aranır.

Fesih Bildiriminde Sebebin Gösterilmesi

Haklı feshin sonuç doğurması için fesih sebebinin açık ve somut biçimde ortaya konması önemlidir. Örneğin istifa dilekçesine yalnızca “kişisel sebepler” yazmak, işverenden kaynaklanan bir haklı fesih sebebi olarak kabul edilmeyebilir ve kıdem-ihbar tazminatı talebini riske atabilir. Bu nedenle fesih bildirimi dikkatle hazırlanmalıdır.

İspat ve Usul

Haklı fesih sebebini ileri süren taraf bunu ispatla yükümlüdür. Tanık, yazışma, tutanak, bordro ve sağlık raporu gibi deliller kullanılır. Haksız biçimde işten çıkarılan ve koşulları taşıyan işçi için İşe İade Davası gündeme gelebilir.

Yargıtay Kararları

Altı İşgünü ve Bir Yıl Ayrı Hak Düşürücü Sürelerdir

İş K. m.26’daki altı işgünü ve bir yıllık süreler ayrı birer hak düşürücü süredir; altı günlük süre, olayın öğrenildiği (tüzel kişilerde yetkili organca öğrenildiği) günden itibaren işler (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2012/2207, K. 2012/42609, T. 13.10.2012).

Süreklilik Gösteren Sebepte Süre İşlemez

Fesih sebebi süreklilik gösteriyorsa (örneğin ödenmeyen ücret) hak düşürücü süre işlemez; ödeme yapılana kadar fesih hakkı devam eder (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2008/16869, K. 2010/3345, T. 15.02.2010).

Süresinde Yapılan Fesih Haklı Fesihtir

İşyerinde kavga gibi ahlak ve iyiniyete aykırı bir olaya dayalı fesih altı işgünü içinde yapılmışsa haklı fesih sayılır ve işçi kıdem ile ihbar tazminatına hak kazanamaz (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2016/6122, K. 2019/15301, T. 09.09.2019).

Karar özetleri bilgilendirme amaçlıdır. Güncel içtihat ve kararların tam metni için resmî kaynakların esas alınması gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Haklı nedenle fesihte işçi kıdem tazminatı alır mı?

Evet. İşçi İş K. m.24’e dayanarak haklı nedenle feshederse kıdem tazminatına hak kazanır; ancak fesheden taraf olduğu için ihbar tazminatı alamaz.

İşveren hangi hâllerde tazminatsız çıkarabilir?

İşveren, ahlak ve iyiniyete aykırılık (m.25/II) kapsamındaki hâllerde haklı feshederse işçi kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanamaz.

Haklı fesih ne kadar sürede yapılmalı?

Ahlak ve iyiniyete aykırılığa dayalı fesih, olayın öğrenilmesinden itibaren altı iş günü ve her hâlde fiilden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır.

Ücretim ödenmiyor, hemen fesih süresi işler mi?

Ücretin ödenmemesi süreklilik gösteren bir sebep olduğundan, ödeme yapılana kadar fesih hakkı devam eder ve altı günlük süre işlemez.

İstifa dilekçesine ne yazmalıyım?

Fesih sebebini açık ve somut biçimde belirtmek önemlidir. Yalnızca “kişisel sebepler” yazmak, haklı fesih kabul edilmeyerek tazminat talebini riske atabilir.

Haklı fesih sebebini kim ispatlar?

Haklı fesih sebebini ileri süren taraf ispatla yükümlüdür; tanık, yazışma, tutanak ve raporlar kullanılabilir.

Haklı fesih ile geçerli fesih aynı mı?

Hayır. Haklı fesih derhal sonuç doğurur ve altı gün/bir yıl sürelerine tabidir. Geçerli nedenle fesihte ise bu süreler yerine makul bir süre içinde fesih aranır.

İlgili konular: işsizlik maaşı ve yıllık izin hakkı.

Hukuki Destek İçin İletişime Geçin

Haklı fesihte sebebin doğru belirlenmesi ve sürelerin kaçırılmaması sonucu doğrudan etkiler. Av. Faruk Durak Hukuk Bürosu (İzmir, Bornova) ile iletişime geçebilir veya 0532 179 81 51 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosya kendi somut koşulları içinde değerlendirilmelidir; süreç için bir avukattan destek alınması önerilir.