İzale-i Şuyu (Ortaklığın Giderilmesi) Davası Nedir?

İzale-i şuyu, yani ortaklığın giderilmesi davası, birden fazla kişinin ortak olduğu bir mal üzerindeki ortaklığa son vermek için açılır. Miras yoluyla intikal eden taşınmaz ve taşınırlarda mirasçılar çoğu zaman elbirliğiyle malik olur; aralarında anlaşamadıklarında paylaşımın nasıl yapılacağını bu dava belirler. Ortaklık iki şekilde giderilir: malın aynen bölünmesi ya da satılarak bedelinin paylaştırılması. Bu yazıda izale-i şuyu davasının ne olduğunu, hangi mahkemede görüldüğünü, aynen taksim ile satış yoluyla paylaşma farkını ve sürecin nasıl işlediğini genel hatlarıyla açıklıyoruz.

İzale-i Şuyu (Ortaklığın Giderilmesi) Nedir?

Bir mal üzerinde birden fazla kişi ortaksa ve bu ortaklar mala ilişkin ortaklığı kendi aralarında anlaşarak sona erdiremiyorsa, ortaklığın giderilmesi davası gündeme gelir. Bu dava, paylı mülkiyette olduğu gibi mirasçılar arasındaki elbirliği mülkiyetinde de kullanılır. Amaç, herkesin payını somut biçimde alabilmesini sağlamaktır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Ortaklığın giderilmesi davalarında görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. Taşınmazlarda yetkili mahkeme, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. Dava, ortaklardan herhangi biri tarafından diğer tüm ortaklara karşı açılır; bu nedenle davada taraflar aynı anda hem davacı hem davalı konumunda gibi değerlendirilir ve karar tüm ortaklar için sonuç doğurur.

Aynen Taksim mi, Satış Yoluyla Paylaşma mı?

Ortaklık iki yoldan biriyle giderilir:

• Aynen taksim (bölüşme): Mal, nitelikleri elverdiği ölçüde paylar oranında fiilen bölünür. Taraflardan biri talep ederse mahkeme önce aynen taksimin mümkün olup olmadığını araştırır.
• Satış yoluyla paylaşma: Aynen bölünme mümkün değilse ya da bölünme malın değerini önemli ölçüde düşürecekse, mal satılarak elde edilen bedel paylar oranında dağıtılır. Satış, kural olarak açık artırma yoluyla yapılır.

Uygulamada taşınmazların çoğunda aynen taksim güç olduğundan satış yoluyla paylaşma sık görülür.

Sürecin İşleyişi

1. Dava. Ortaklardan biri, diğer tüm ortaklara karşı ortaklığın giderilmesini talep eder.
2. İnceleme. Mahkeme, bilirkişi aracılığıyla malın değerini ve aynen taksimin mümkün olup olmadığını değerlendirir.
3. Karar. Aynen taksim mümkünse ona, değilse satış yoluyla paylaşmaya hükmedilir.
4. Satış ve dağıtım. Satışa karar verilmişse mal açık artırmayla satılır ve bedel paylar oranında ortaklara dağıtılır.

Elbirliği mülkiyetinin dayandığı mirasçılık ilişkisi için öncelikle mirasçılık belgesi gerekir; bu konuda Veraset İlamı Nasıl Alınır? yazımızı inceleyebilirsiniz.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Masraf ve gelir paylaşımı: Dava giderleri ve satış bedeli kural olarak paylar oranında paylaşılır.
• Anlaşmalı paylaşım önceliği: Ortaklar dava açmadan aralarında anlaşarak da paylaşım yapabilir; bu genellikle daha hızlı ve düşük maliyetlidir.
• Muhdesat (üzerindeki yapı) iddiaları: Taşınmaz üzerindeki yapı ya da dikili değerlere ilişkin iddialar sürecin seyrini etkileyebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İzale-i şuyu davası hangi mahkemede açılır?

Ortaklığın giderilmesi davaları sulh hukuk mahkemesinde görülür. Taşınmazlarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.

Malın satılmasını istemiyorum, engelleyebilir miyim?

Aynen taksim mümkünse mahkeme önce bunu araştırır. Ancak aynen bölünme mümkün değilse ya da değeri önemli ölçüde düşürüyorsa satışa karar verilebilir; tek başına satışa itiraz her zaman sonucu değiştirmez.

Davayı ortaklardan biri tek başına açabilir mi?

Evet. Ortaklardan herhangi biri, diğer tüm ortaklara karşı ortaklığın giderilmesi davası açabilir.

Anlaşarak paylaşmak mümkün mü?

Evet. Ortaklar dava açmadan aralarında anlaşarak da paylaşım yapabilir. Bu yol çoğu zaman daha hızlı ve daha az masraflıdır.

Uzman Desteği İçin İletişime Geçin

Miras ve ortaklığın giderilmesi süreçleriniz için Av. Faruk Durak Hukuk Bürosu (İzmir, Bornova) ile iletişime geçebilir veya 0532 179 81 51 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.