İzmir’de Boşanma Davası Hangi Adliyede Açılır? (TMK 168 Yetkili Mahkeme)

İzmir’de boşanma davası hangi adliyede açılır? Bu sorunun yanıtı, görevli mahkemenin türüne ve yetki kurallarına göre belirlenir. Boşanma davaları aile mahkemesinde görülür; hangi yerin aile mahkemesinin yetkili olduğu ise Türk Medeni Kanunu’nun 168. maddesindeki kurala bağlıdır. Bu rehberde görevli mahkemeyi, yetki kuralını, İzmir özelinde hangi adliyenin devreye girdiğini, seçimlik hakkı, yetkinin kesin olmamasını, yerleşim yerinin nasıl belirlendiğini ve konuya ilişkin Yargıtay kararlarını ele alıyoruz.

Görevli Mahkeme: Aile Mahkemesi

Boşanma, ayrılık, velayet, nafaka ve mal rejimi gibi davalarda görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görev yapar. İzmir merkez ve büyük ilçelerinde aile mahkemeleri faaliyet gösterir.

Yetkili Mahkeme (TMK m.168)

TMK m.168

Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.

Buna göre davacı; kendi yerleşim yerinde, eşinin yerleşim yerinde ya da eşlerin son altı aydır birlikte oturdukları yerde dava açabilir.

İzmir Özelinde: Hangi Adliye?

İzmir’de boşanma davası, yetkili yerin bağlı olduğu adliyenin aile mahkemesinde açılır. Pratikte bu, tarafların ikametgâhına göre belirlenir:

• Konak, Bornova, Buca, Karabağlar, Bayraklı, Balçova, Gaziemir, Güzelbahçe ve Narlıdere gibi ilçelerde oturanlar için kural olarak İzmir (merkez) Adliyesi aile mahkemeleri.
• Körfezin kuzeyindeki Çiğli ve Menemen gibi yerler için Karşıyaka Adliyesi.
• Bergama, Ödemiş, Tire, Torbalı, Aliağa, Urla, Çeşme, Kemalpaşa, Bayındır, Seferihisar ve Selçuk gibi ilçelerde, ilgili ilçe adliyesi veya bağlı olduğu adliye.

İlçe bağlılıkları ve mahkeme yerleşimi değişebildiğinden, dava öncesi güncel durumun teyit edilmesi önerilir. Adliyeler ve mahkeme türleri için İzmir Adliyeleri Rehberi yazımıza bakabilirsiniz.

Seçimlik Hak

TMK 168, davacıya birden fazla yetkili yer tanır. Davacı; kendi yerleşim yeri, eşinin yerleşim yeri veya son altı aydır birlikte oturdukları yer arasından birini seçerek dava açabilir. Örneğin İzmir’de oturan bir eş, diğer eş başka bir ilde yaşıyor olsa bile kendi yerleşim yeri olan İzmir’de dava açabilir.

Boşanmada Yetki Kesin Değildir

Boşanma davalarında yetki kamu düzenine ilişkin (kesin) değildir. Bu nedenle mahkeme yetkisizliği kendiliğinden gözetmez; ancak davalı süresinde ve usulüne uygun biçimde yetki itirazında bulunursa inceler. Yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi ve yetkili olduğu iddia edilen yerin gösterilmesi gerekir. Davalı süresinde itiraz etmezse, davanın açıldığı yer mahkemesi yetkili hâle gelir.

Yerleşim Yeri Nasıl Belirlenir?

Yerleşim yeri, bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir (TMK m.19). Bir yerde uzun süre bulunmak tek başına orayı yerleşim yeri yapmaz; sürekli kalma amacının da bulunması ve gerektiğinde ispatlanması gerekir. Sadece nüfus kayıt sistemindeki adresi değiştirmek de yerleşim yerini değiştirmeye tek başına yetmez. Bu nedenle yetki uyuşmazlıklarında fiilî ikamet önem taşır.

Yurt Dışında Yaşayanlar ve Yabancı Unsur

Eşlerden biri yurt dışında yaşıyorsa, Türkiye’de yetkili yer yine TMK 168’e göre belirlenir. Yurt dışında verilmiş bir boşanma kararının Türkiye’de geçerli olması için ise tanıma-tenfiz davası gerekir. Bu konuda Yurt Dışında Boşanma ve Tanıma-Tenfiz yazımız yol gösterici olabilir.

Anlaşmalı Boşanmada Yetki

Anlaşmalı boşanmada taraflar birlikte hareket ettiğinden, yetki konusunda uyuşmazlık çıkmaz; taraflar TMK 168’deki yetkili yerlerden birinde davayı birlikte açabilir. Anlaşmalı boşanmanın koşulları için Anlaşmalı Boşanma Davası yazımıza bakabilirsiniz.

Yargıtay Kararları

Boşanmada Yetki Re’sen Gözetilmez

Boşanma davalarında yetki kamu düzenine ilişkin olmadığından mahkemece kendiliğinden dikkate alınamaz (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2015/24515, K. 2017/2673, T. 13.03.2017).

Yetki İtirazı Cevap Dilekçesinde İleri Sürülmelidir

Yetkinin kesin olmadığı davalarda yetki itirazı cevap dilekçesinde ileri sürülmeli ve yetkili olduğu iddia edilen yer gösterilmelidir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2014/16138, K. 2015/497, T. 15.01.2015).

Yerleşim Yeri İçin Sürekli Kalma Amacı Gerekir

Bir yerin yerleşim yeri sayılması için sürekli kalma amacının da bulunması ve bunun ispatlanması gerekir; yalnızca nüfustaki adresi değiştirmek yeterli değildir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/2488, K. 2018/1854, T. 06.12.2018).

Karar özetleri bilgilendirme amaçlıdır. Güncel içtihat ve kararların tam metni için resmî kaynakların esas alınması gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

İzmir’de boşanma davası nerede açılır?

Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Yetkili yer, eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı aydır birlikte oturdukları yerdir; İzmir’de bu yerin bağlı olduğu adliyenin aile mahkemesinde dava açılır.

Eşim başka ilde yaşıyor, yine de İzmir’de açabilir miyim?

Evet. Kendi yerleşim yeriniz İzmir ise, eşiniz başka ilde yaşasa bile İzmir’de boşanma davası açabilirsiniz.

Boşanmada yetki kesin mi?

Hayır. Boşanmada yetki kamu düzenine ilişkin değildir; mahkeme re’sen gözetmez, yalnızca davalının süresinde yaptığı yetki itirazı üzerine inceler.

Yetki itirazı ne zaman yapılır?

Yetki itirazının cevap dilekçesinde ileri sürülmesi ve yetkili olduğu iddia edilen yerin gösterilmesi gerekir. Süresinde itiraz edilmezse dava açılan yer yetkili olur.

Sadece adresimi İzmir’e taşısam yeterli olur mu?

Nüfustaki adresi değiştirmek tek başına yerleşim yerini değiştirmeye yetmez. Yerleşim yeri için sürekli kalma amacı ve fiilî ikamet aranır.

Hangi İzmir adliyesine gideceğimi nasıl bilirim?

İkametgâhınızın bağlı olduğu adliye belirleyicidir. Konak, Bornova, Buca gibi ilçeler için merkez İzmir Adliyesi; Çiğli, Menemen için Karşıyaka Adliyesi öne çıkar. Güncel durumu UYAP’tan teyit edebilirsiniz.

Yurt dışındaki boşanma İzmir’de geçerli olur mu?

Yurt dışında verilmiş boşanma kararının Türkiye’de geçerli olması için tanıma-tenfiz davası açılması gerekir.

İlgili konular: Çekişmeli Boşanma Davası.

Hukuki Destek İçin İletişime Geçin

Doğru adliyede ve yetkili mahkemede dava açmak, süreç açısından önemlidir. Av. Faruk Durak Hukuk Bürosu (İzmir, Bornova) ile iletişime geçebilir veya 0532 179 81 51 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Adliye bağlılıkları değişebildiğinden güncel bilgiler UYAP ve resmî kaynaklardan teyit edilmelidir.