Maaş Haczi (İİK 83): Sınırı, Oranı ve İtiraz

Maaş haczi, borçlunun ücret veya maaşının bir kısmına, alacağın tahsili amacıyla icra yoluyla el konulmasıdır. İcra ve İflas Kanunu’nun 83. maddesinde düzenlenir ve belirli sınırlara tabidir. Bu rehberde maaş haczinin oranını ve sınırını, nafaka istisnasını, birden fazla haczin sıraya konmasını, emekli maaşının haczedilemezliğini, muvafakatin geçerliliğini, işverenin yükümlülüklerini, itiraz yolunu ve konuya ilişkin Yargıtay kararlarını ayrıntılı biçimde ele alıyoruz.

Maaş Haczi Nedir?

Maaş haczi, kesinleşmiş bir icra takibinde alacaklının talebi üzerine, borçlunun maaşından her ay belirli bir kesinti yapılarak alacağın tahsil edilmesidir. Kesinti, borçlunun işvereni ya da maaşı ödeyen kurum aracılığıyla gerçekleştirilir.

Kanuni Dayanak

İİK m.83

Maaşlar, tahsisat ve her nevi ücretler … borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumlu olarak takdir edilen miktar tenzil edildikten sonra haczolunabilir. Ancak haczolunacak miktar bunların dörtte birinden az olamaz. Birden fazla haciz var ise sıraya konur; sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez.

Haciz Oranı ve Sınırı

Maaşın en çok dörtte biri haczedilebilir. İcra memuru, borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli gördüğü miktarı düştükten sonra kalan kısmı haczeder; ancak bu kesinti maaşın dörtte birinden az olamaz. Uygulamada asgari ücret alan bir işçinin de maaşının dörtte biri haczedilebilir; asgari ücret tek başına haczi tümüyle engellemez.

Nafaka Alacağında İstisna

Nafaka alacakları bakımından dörtte birlik sınır uygulanmaz. Nafaka borcu için maaşın dörtte birini aşan kesinti yapılabilir ve sıra bakımından nafaka alacaklarına öncelik tanınır. Nafaka konusunda Nafaka Türleri yazımıza bakabilirsiniz.

Birden Fazla Haciz: Sıra

Maaş üzerinde birden fazla haciz varsa, bunlar sıraya konur. Sırada önde olan haczin kesintisi tamamlanmadan sonraki haciz için kesintiye başlanamaz; yani aynı anda birden fazla alacaklıya kesinti yapılmaz. Nafaka alacakları bu sıralamada öncelik taşır.

Haczedilemeyen Gelirler

Bazı gelirler kural olarak haczedilemez:

• Emekli maaşı: SGK tarafından bağlanan emekli aylıkları, kural olarak haczedilemez (5510 sayılı Kanun m.93). Bu kuralın istisnaları nafaka borçları ve SGK’nın kendi prim alacaklarıdır.
• Geçim için gerekli asgari kısım: Borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli görülen bölüm haciz dışında tutulur (dörtte birlik asgari sınır saklıdır).

Haczedilemeyen diğer mallar için Hangi Mallar Haczedilemez yazımıza bakabilirsiniz.

Muvafakatin Geçerliliği

Emekli maaşı gibi kural olarak haczedilemeyen gelirlerde, borçlu haczi açık biçimde kabul ederse (muvafakat) haciz mümkün olabilir. Ancak bu muvafakatin geçerli olması için takip kesinleştikten sonra ve özgür iradeyle verilmesi gerekir. Haciz baskısı altında ya da takip kesinleşmeden verilen muvafakat geçersizdir.

İşverenin Yükümlülüğü

Maaş haczi müzekkeresi kendisine ulaşan işveren, borçlunun çalışıp çalışmadığını ve ücret durumunu süresinde icra dairesine bildirmek ve kesintileri yapıp icra dosyasına yatırmakla yükümlüdür. Bu yükümlülüklere uymayan işveren, kesmediği tutardan sorumlu tutulabilir.

Maaş Haczine İtiraz ve Şikâyet

Borçlu; haczin yasal sınırı aştığını, haczedilemez bir gelire uygulandığını ya da usule aykırı olduğunu ileri sürerek icra hukuk mahkemesinde şikâyet yoluna başvurabilir. İcra sürecinin genel işleyişi için İcra Takibi Nasıl Başlatılır yazımıza bakabilirsiniz.

Yargıtay Kararları

Dörtte Bir Oranı Zorunludur

Ücret borçlunun geçimine yetmese dahi, icra memurunun maaşın dörtte birini haczetmesi zorunludur (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2014/13254, K. 2014/16075, T. 03.06.2014).

Baskı Altında Verilen Muvafakat Geçersizdir

Haciz baskısı altında verilen maaş haczine muvafakat, İİK m.83/a uyarınca geçersizdir (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2008/2887, K. 2008/5136, T. 17.03.2008).

Hacizler Sıraya Konur

Maaş üzerinde birden fazla haciz varsa bunlar sıraya konur; önceki haczin kesintisi bitmeden sonraki için kesintiye geçilemez (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2014/19533, K. 2014/27027, T. 13.11.2014).

Karar özetleri bilgilendirme amaçlıdır. Güncel içtihat ve kararların tam metni için resmî kaynakların esas alınması gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Maaşın ne kadarı haczedilir?

Maaşın en çok dörtte biri haczedilir. Bu oran, borçlunun geçimi yetersiz olsa bile uygulanan asgari kesinti sınırıdır.

Asgari ücrete haciz gelir mi?

Asgari ücretin de dörtte biri haczedilebilir; asgari ücret tek başına haczi tümüyle engellemez.

Nafaka borcunda sınır değişir mi?

Evet. Nafaka alacağında dörtte birlik sınır uygulanmaz ve nafaka alacağına sırada öncelik tanınır.

Emekli maaşı haczedilebilir mi?

Kural olarak hayır. Nafaka borçları ve SGK prim alacakları istisnadır; ayrıca borçlu takip kesinleştikten sonra açık muvafakat verirse haciz mümkün olabilir.

İki ayrı icra dosyası maaşıma aynı anda kesinti yapabilir mi?

Hayır. Hacizler sıraya konur; önceki haczin kesintisi bitmeden sonraki için kesintiye başlanmaz.

Verdiğim muvafakat her zaman geçerli mi?

Hayır. Takip kesinleşmeden ya da haciz baskısı altında verilen muvafakat geçersizdir.

Haksız maaş haczine nasıl itiraz ederim?

Haczin sınırı aştığı, haczedilemez bir gelire uygulandığı veya usule aykırı olduğu gerekçesiyle icra hukuk mahkemesinde şikâyet yoluna başvurulabilir.

İlgili konular: istihkak davası ve ihtiyati haciz yazılarımıza da bakabilirsiniz.

Hukuki Destek İçin İletişime Geçin

Maaş haczinin sınırı, sırası ve muvafakat gibi konular teknik ayrıntılar içerir. Av. Faruk Durak Hukuk Bürosu (İzmir, Bornova) ile iletişime geçebilir veya 0532 179 81 51 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosya kendi somut koşulları içinde değerlendirilmelidir; süreç için bir avukattan destek alınması önerilir.