Menfi Tespit ve İstirdat Davası Nedir?

Bir kişi, gerçekte borçlu olmadığı hâlde hakkında icra takibi başlatılabilir ya da ödemek zorunda olmadığı bir bedeli ödemek durumunda kalabilir. Bu durumlarda başvurulabilecek iki temel yol menfi tespit davası ve istirdat davasıdır. Aşağıda bu davaların ne olduğunu, ne zaman açıldığını ve sürecin nasıl işlediğini açıkladık.

Menfi Tespit Davası Nedir?

Menfi tespit davası, bir kişinin borçlu olmadığının mahkemece tespit edilmesi için açtığı davadır. Kişi, hakkında bir icra takibi başlatılmadan önce ya da başlatıldıktan sonra bu davayı açarak aslında borçlu olmadığını ileri sürebilir. Amaç, var olduğu iddia edilen borcun gerçekte bulunmadığını ortaya koymaktır.

Takipten Önce ve Sonra Açılan Menfi Tespit Davası

Menfi tespit davasının sonuçları, davanın icra takibinden önce mi sonra mı açıldığına göre değişir.

• Takipten önce açılırsa: Borçlu, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyla takibin durdurulmasını isteyebilir. Bunun için kural olarak alacağın belirli bir oranında teminat gösterilmesi gerekir.
• Takipten sonra açılırsa: Dava kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz. Ancak borçlu, teminat karşılığında icra veznesine giren paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir talep edebilir.

İcra takibiyle karşılaşıldığında öncelikle ödeme emrine itiraz da değerlendirilmelidir. Bu konuda icra takibine itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

İstirdat Davası Nedir?

İstirdat davası, borçlu olmadığı hâlde icra baskısı altında bir bedeli ödeyen kişinin, bu parayı geri almak için açtığı davadır. Menfi tespit davasından farkı, burada ödemenin çoktan yapılmış olmasıdır. İstirdat davası, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren kanunda öngörülen bir yıllık süre içinde açılmalıdır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir.

Tazminat ve Sonuçlar

Menfi tespit davasında haksız çıkan tarafın, koşulları varsa tazminat ödemesi gündeme gelebilir. Alacaklının takibinde haksız olduğu anlaşılırsa, borçlu lehine belirli bir oranda tazminata hükmedilebilir. Aynı şekilde davanın reddi hâlinde alacaklı da benzer bir talepte bulunabilir. Bu nedenle dava açılmadan önce alacağın niteliği ve delil durumu dikkatle değerlendirilmelidir. İcra takibine itirazın alacaklı tarafından aşılması yolları için itirazın iptali davası yazımız ilgili bilgiyi içerir.

Sıkça Sorulan Sorular

Menfi tespit davası takibi durdurur mu?

Takipten önce açılan menfi tespit davasında, teminat karşılığında ihtiyati tedbir yoluyla takip durdurulabilir. Takipten sonra açılan davada ise takip kural olarak durmaz; ancak teminatla, veznedeki paranın alacaklıya ödenmemesi tedbiri istenebilir.

İstirdat davası ne zamana kadar açılabilir?

İstirdat davası, icra baskısı altında yapılan ödemenin tarihinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır. Bu süre hak düşürücüdür ve kaçırılması hâlinde dava açma imkânı ortadan kalkabilir.

Menfi tespit ile itirazın iptali arasındaki fark nedir?

Menfi tespit davasını borçlu, borçlu olmadığını ispatlamak için açar. İtirazın iptali davasını ise alacaklı, borçlunun itirazının haksız olduğunu ispatlayıp takibin devamını sağlamak için açar.

İlgili İçerikler

• İcra Takibine İtiraz Nasıl Yapılır?
• İtirazın İptali Davası
• Ticari Alacakların Tahsili
• İzmir İcra Avukatı

İzmir’de İcra ve İflas Hukuku Desteği

Av. Faruk Durak, Bornova’daki bürosunda icra ve iflas hukuku alanında hukuki destek sunmaktadır. Menfi tespit, istirdat ve icra takibine itiraz süreçlerine ilişkin sorularınız için iletişime geçebilirsiniz.